Propolis, arıların ağaçlardan ve yaprak tomurcuklarından topladığı reçinelerden ürettiği yeşilimsi-kahverengi yapışkan bir maddedir. Doğal antibakteriyel, antifungal ve antiviral özelliklere sahip olan propolis, geleneksel tıpta binlerce yıldır kullanılan değerli bir arı ürünüdür.

Propolis, ılıkken esnek ve yapışkan, soğutulduğunda kırılgan ve sert hale gelen mumsu bir maddedir. Doğrudan yerel bitkilerden, ağaçlardan ve çiçeklerden elde edildiği için propolisi oluşturan bileşenlerin rengi ve bileşimi farklılık gösterir, kehribardan koyu kahverengiye kadar farklı renklerde olabilir.

Propolis, arı ürünlerinin üçüncü en önemli bileşenidir ve şu bileşenlerden oluşur:

• Reçine (%50-70)
• Bal mumu (%30-40)
• Uçucu yağlar (%5-10)
• Polen (%5)
• Diğer organik bileşenler (%5)

Propolis ayrıca B1, B2, B6, C ve E vitaminleri; sodyum, magnezyum, çinko, demir, kalsiyum, potasyum, manganez, bakır gibi mineralleri; amino asitleri, kinonlar, kumarin, fenolik aldehitler, seskiterpen, polifenoller ve steroidleri içerebilir.

Reçine, yaprakları ve tomurcukları korumak ve kırılmalara engel olmak amacıyla bitkiler tarafından üretilir. Bal arıları bu reçineleri toplar ve propolis yapmak için kendi ürettikleri enzimler ile karıştırır.

Kavak türleri, huş ağacı, at kestanesi ve iğne yapraklı ağaçlar da dahil olmak üzere birçok bitki bal arılarının kullanabileceği reçineler üretir. Tek bir propolis numunesi 300'e kadar ayrı bileşik içerebilir.

Bal arılarının reçine toplaması yaklaşık 30 ila 60 dakika arasında sürer. Arılar, reçineyi bitkilerden çeneleriyle sıyırır ve arka ayaklarına alır. Arının salgıları, reçinenin kimyasal yapısını bozarak yüksek konsantrasyonda vitamin, mineral ve flavonoid açığa çıkarır. Arılar, daha sonra propolis oluşturmak için işlenmiş reçineyi bal mumu ve polenle birleştirir ve kovanın içine bırakır.

Arı propolisi; antioksidan, antiseptik, antienflamatuar ve antiviral yapısı sayesinde çeşitli hastalık ve rahatsızlıklara karşı savunma sağlayabilir. İşte propolisin bilimsel araştırmalarla desteklenen başlıca faydaları:

Propolis, farklı formlarda hazırlandığı için kullanım şekli farklı olabilir. İşte propolisin başlıca kullanım şekilleri:

Propolisin toksik olmadığı kabul edilir ve insanlar için aşırı dozu bulunduğuna dair bir rapor yoktur. Ancak bazı kişilerde aşağıdaki yan etkiler görülebilir:

• Arı ürünlerine, arı sokmasına ya da kozalaklı ağaçlara alerjisi olan kişilerde alerjik reaksiyonlar
• Herhangi bir alerjisi ya da astımı olan kişilerde gelişen reaksiyonlar
• Pastiller nedeniyle ağız tahrişi ve ülserler
• Kanama bozukluğu olan kişilerde kan pıhtılaşmasının yavaşlaması
• Karaciğer tarafından metabolize edilen ilaçlarla etkileşim
• Şişlik, sıvı toplanması, kızarıklık, yanma, egzama ve ateş gibi reaksiyonlar

Arılar propolisi kovanlarını korumak için kullanırken, insanlar da binlerce yıldır çeşitli sağlık sorunları için propolisten faydalanmaktadır. Günümüzde propolisin başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Bağışıklık sistemi desteği: Soğuk algınlığı ve gribal enfeksiyonlara karşı korunma
• Ağız ve diş sağlığı: Diş eti iltihabı, ağız yaraları ve ağız kokusuna karşı
• Cilt sağlığı: Yaraların iyileşmesi, akne, egzama ve sedef tedavisi
• Sindirim sistemi: Mide ülseri ve Helicobacter pylori enfeksiyonları
• Solunum yolu enfeksiyonları: Boğaz ağrısı, öksürük ve bronşit
• Kulak enfeksiyonları: Orta kulak iltihabının tedavisi
• Mantar enfeksiyonları: Candida gibi mantar enfeksiyonlarının tedavisi

Propolis, doğal bir antibiyotik olarak bilinmesine rağmen, ciddi enfeksiyonlarda tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumlarda mutlaka tıbbi tedavi alınmalıdır.